محیط کشت مانیتول سالت آگار (Mannitol Salt Agar) یا MSA یک محیط انتخابی و افتراقی است که برای جداسازی و شناسایی باکتریهای استافیلوکوکوس اورئوس(Staphylococcus aureus) استفاده میشود. این محیط کشت بهطور خاص برای تشخیص این باکتری در نمونههای بالینی، غذایی و محیطی طراحی شده است.
ترکیبات اصلی محیط کشت MSA:
1. مانیتول: یک قند الکلی است که به عنوان منبع کربن استفاده میشود. استافیلوکوکوس اورئوس قادر به تخمیر مانیتول است.
2. کلرید سدیم (نمک): غلظت بالای نمک (حدود ۷٫۵٪) محیط را انتخابی میکند و رشد بیشتر باکتریها را مهار میکند، اما استافیلوکوکوسها (مانند استافیلوکوکوس اورئوس) قادر به تحمل این غلظت نمک هستند.
3. فنول رد: یک نشانگر pH است که تغییرات اسیدیته را نشان میدهد.
4. پپتون: به عنوان منبع نیتروژن و کربن برای رشد باکتریها عمل میکند.
5. آگار: به عنوان عامل جامد کننده محیط استفاده میشود.
مکانیسم عملکرد:
- **غلظت بالای نمک**: محیط را انتخابی میکند و تنها باکتریهای مقاوم به نمک مانند استافیلوکوکوسها (به ویژه استافیلوکوکوس اورئوس) میتوانند رشد کنند.
- **مانیتول**: استافیلوکوکوس اورئوس قادر به تخمیر مانیتول است. تخمیر مانیتول باعث تولید اسید میشود و pH محیط را کاهش میدهد.
- **فنول رد**: در pH اسیدی (ناشی از تخمیر مانیتول) به رنگ زرد تغییر میکند. این تغییر رنگ نشاندهنده تخمیر مانیتول است.
ویژگیهای کلونی استافیلوکوکوس اورئوس روی این محیط:
- استافیلوکوکوس اورئوس: کلونیهای زرد رنگ ایجاد میکند (به دلیل تخمیر مانیتول و تغییر رنگ فنول رد به زرد).
- استافیلوکوکوسهای دیگر (مانند استافیلوکوکوس اپیدرمیدیس): معمولاً کلونیهای قرمز یا صورتی ایجاد میکنند، زیرا قادر به تخمیر مانیتول نیستند.
کاربردهای محیط کشت MSA:
1. تشخیص استافیلوکوکوس اورئوس در نمونههای بالینی (مانند عفونتهای پوستی، زخمها و ...).
2. کنترل کیفیت میکروبیولوژیکی در صنایع غذایی (مانند لبنیات، گوشت و ...).
3. تفکیک استافیلوکوکوس اورئوس از سایر استافیلوکوکوسها.
مزایای محیط کشت MSA:
- انتخابی بودن: به دلیل غلظت بالای نمک، رشد بسیاری از باکتریها مهار میشود.
- افتراقی بودن: توانایی تشخیص استافیلوکوکوس اورئوس بر اساس تخمیر مانیتول و تغییر رنگ محیط.
این محیط کشت بهدلیل سادگی و کارایی بالا، بهطور گسترده در آزمایشگاههای میکروبیولوژی استفاده میشود.