محیط کشت آکسفورد آگار پایه (Oxford Agar Base)**
معرفی:
محیط کشت آکسفورد آگار یک محیط انتخابی و افتراقی است که به طور اختصاصی برای جداسازی و شناسایی لیستریا مونوسیتوژنز (Listeria monocytogenes) از نمونههای غذایی و بالینی طراحی شده است. این محیط به دلیل حساسیت و ویژگی بالا، در آزمایشگاههای کنترل کیفیت مواد غذایی و میکروبیولوژی بالینی کاربرد گستردهای دارد.
ترکیبات اصلی:
1. پپتون و عصاره مخمر:
- تأمین مواد مغذی ضروری برای رشد لیستریا.
2. لیستریا انتخابی ساپلیمنت (مکمل انتخابی):
- حاوی اسفوفاکسیمین، کولیستین سولفات، سیکلوهگزیمید، فسفومایسین، و اکروفلاوین که رشد باکتریهای مزاحم را مهار میکنند.
3. کلرید لیتیم:
- عامل انتخابی اضافی برای مهار باکتریهای گرم مثبت (به جز لیستریا).
4. آگار:
- عامل جامدکننده.
مکانیسم افتراقی:
- لیستریا مونوسیتوژنز با تولید آنزیم فسفاتاز، ترکیبات فسفاته در محیط را هیدرولیز میکند.
- در نتیجه، کلونیهای لیستریا به رنگ سیاه با هالهای شفاف (به دلیل هیدرولیز اسکولین) ظاهر میشوند.
روش کار:
1. تهیه محیط:
- پودر آکسفورد آگار را در آب مقطر حل کرده و اتوکلاو کنید.
- پس از خنک شدن تا ۵۰°C، مکمل انتخابی را اضافه کنید.
2. کشت نمونه:
- نمونه غذایی یا بالینی را روی محیط کشت داده و به صورت خطی گسترش دهید.
3. انکوباسیون:
- به مدت ۲۴-۴۸ ساعت در دمای ۳۷°C در شرایط میکروآئروفیلیک (۵-۱۰% CO₂) انکوبه کنید.
تفسیر نتایج:
- کلونیهای سیاه با هاله شفاف:
- لیستریا مونوسیتوژنز (مثبت برای فسفاتاز و هیدرولیز اسکولین).
- کلونیهای خاکستری یا بیرنگ:
- سایر گونههای لیستریا (مثل L. innocua) که ممکن است فسفاتاز تولید نکنند.
- عدم رشد:
- نمونه فاقد لیستریا یا مهار رشد توسط عوامل انتخابی.
کاربردها:
- صنایع غذایی:
- تشخیص لیستریا در محصولات لبنی، گوشتی، و سبزیجات آماده مصرف.
- آزمایشگاههای بالینی:
- جداسازی لیستریا از نمونههای CSF، خون، و بافتها.
- پایش محیطی:
- کنترل آلودگی در خطوط تولید مواد غذایی.
مزایا:
- حساسیت بالا:
- قادر به تشخیص حتی تعداد کم لیستریا در نمونههای پیچیده.
- ویژگی خوب:
- مهار مؤثر باکتریهای مزاحم (مانند استافیلوکوکها و انتروباکتریاسه).
- نتایج سریع:
- کلونیها معمولاً پس از ۲۴ ساعت قابل مشاهده هستند.
محدودیتها:
- نیاز به مکمل:
- بدون افزودن ساپلیمنت انتخابی، محیط عملکرد مناسبی ندارد.
- شرایط انکوباسیون خاص:
- نیاز به محیط میکروآئروفیلیک دارد.
- تأیید نهایی:
- نتایج باید با تستهای بیوشیمیایی یا مولکولی (مانند PCR) تأیید شوند.
نکات کلیدی:
- از گرمکردن بیش از حد مکمل خودداری کنید (حساس به حرارت).
- نمونههای غذایی باید قبل از کشت، به روش مناسب (مانند هموژنیزاسیون و غنیسازی) آماده شوند.
- برای افزایش حساسیت، میتوان از مرحله غنیسازی در محیط BUFFERED LISTERIA ENRICHMENT BROTH استفاده کرد.
این محیط بهعنوان استاندارد طلایی در تشخیص لیستریا مونوسیتوژنز شناخته میشود و در پروتکلهای معتبری مانند ISO 11290 استفاده میگردد.